१६ वैशाख (खोटाङ) दमन राई (नागरिकबाट)-नयाँ शैक्षित्र–सत्रका लागि भर्ना अभियान चलिरहँदा कतिपय विद्यालयलाई विद्यार्थी पाउन धौ–धौ परिरहेको छ। तर खोटाङको दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी नगरपालिका–१ दिक्तेलस्थित सरस्वती माविले भने भर्ना हुन आएका विद्यार्थीको चाप थेग्न प्रवेश परीक्षा इन्ट्रान्सको सहारा लिनुपरेको छ।
शिशु कक्षादेखि कक्षा १० सम्म भर्ना हुन आउने विद्यार्थीको चाप बढी भएपछि ‘इन्ट्रान्स’ लिएर नाम निकाल्ने विद्यार्थीको मात्र भर्ना गर्नुपर्ने अवस्था आएको प्रधानाध्यापक अध्यानबहादुर राईले बताए।
नयाँ शैक्षिक सत्रका लागि कक्षा ६ देखि कक्षा ९ सम्म भर्ना हुन आएका विद्यार्थी छान्न सरस्वती माविले दुई दिन लगाएर प्रवेश परीक्षा लिएको छ। भर्नाका लागि आएका एक सय ६० विद्यार्थीलाई सहभागी गराएर प्रवेश परीक्षा लिइएको हो।
प्रधानअध्यापक राईका अनुसार अंग्रेजी धार ९बोर्डिङ स्कुल० बाट आएका ७८ विद्यार्थीमध्ये १३ जना अनुत्तीर्ण भएका छन्। यस्तै सामान्य विद्यालयबाट आएका ८२ विद्यार्थीमध्ये दुई विद्यार्थी नाम निकाल्न असफल भएका छन्। ‘
कक्षा ८ का लागि अब भर्ना गर्न सकिने अवस्था छैन, कोटा पूरा भइसकेको छ,’ प्रधानाध्यापक राईले भने, ‘अब अन्य कक्षाका लागि मात्र भर्ना गर्न सकिन्छ।’ विद्यार्थी आउने क्रम जारी रहेकाले पुनः प्रवेश परीक्षा लिनुपर्ने अवस्था रहेको उनले जानकारी दिए।
नेपाली धारबाट कक्षा ६ मा आठजना, कक्षा ७ मा तीनजना, कक्षा ८ मा १५ जना र कक्षा ९ मा ५६ जना विद्यार्थी भर्ना हुन आएका थिए।
यस्तै, अंग्रेजी धारबाट कक्षा ६ मा नौजना कक्षा ७ मा नौजना, कक्षा ८ मा २५ जना र कक्षा ९ मा ३५ जना विद्यार्थी भर्ना हुन आएको विद्यालयले जनाएको छ।
सरकारी त्यसमा पनि ग्रामीण क्षेत्रका विद्यालयमा विद्यार्थी भर्नाका लागि ‘इन्ट्रान्स’ लिइएको घटनाले जिल्लाका शैक्षिक क्षेत्रमा चर्चा पाइरहेको छ।
पाठ्यक्रममा आधारित शिक्षण सिकाइ बिधि अपनाउन सुरु गरेपछि २००९ फागुनमा स्थापित सरस्वती माविले अन्य विद्यालयका विद्यार्थीसमेत तान्न सफल भएको बताइएको छ।
कक्षा ५ मुनिका कक्षामा मिनी–मन्टेश्वरी शैलीको शिक्षण विधि अपनाउँदै आएको सो विद्यालयमा हरेक वर्ष विद्यार्थीको आकर्षण बढिरहेको छ।
विद्यालयलाई नमुना बनाउने विधि, सीप, क्षमता, योजना, भिजनलगायत विषय अध्ययनका लागि तत्कालीन जिशिअ ज्ञानमणि नेपालले २०७३ चैतमा आयोजना गरेको विभिन्न नमुना विद्यालय भ्रमणपछि विद्यालयमा विद्यार्थी केन्द्रित पठन–पाठन सुरुवात गरिएको प्रधानाध्यापक राईले बताए।
पुस्तकको भरमा पुरातन शैलीबाट पठनपाठन सञ्चालन हुँदै आएको विद्यालयमा आवश्यक पुस्तक तथा शैक्षिक सामग्री जुटाएर पाठ्यक्रममा आधारित शिक्षण सिकाइ सुरु गरिएपछि विद्यालयले बोर्डिङकै झल्को दिने गरेको छ।
कक्षाको फरक स्वरूप र सजावट, विद्यार्थी केन्द्रित शिक्षण व्यवस्था, कक्षामा पर्याप्त शैक्षिक सामग्रीको व्यवस्थापनसँगै अनुशासनमा गरिएको कडाइ पनि विद्यालयको सफलताको अर्को कारक हो।
माथिल्लो कक्षामा इच्छाअनुसार अंग्रेजी र नेपालीमा पठनपाठनको व्यवस्था भए पनि प्रावि तहमा अंग्रेजी अनिवार्य गरिएको विद्यालयले जनाएको छ।
तीन विद्यालय शिक्षकविहीन
खोटाङ – खोटाङको हलेसी तुवाचुङ नगरपालिकाका तीन विद्यालय शिक्षकविहीन बनेको छ। हलेसी तुवाचुङ नगरपालिका–११ राजापानीस्थित जालन्धर प्रावि, हलेसी तुवाचुङ नगरपालिका–२ डिकुवास्थित बालकन्या प्रावि र डिकुवाकै बरगाछी प्रावि बलुई चैतदेखि शिक्षकविहीन बनेको हो।
जालन्धर प्राविमा कार्यरत अस्थायी शिक्षक कवीन्द्र राई र बालकन्या प्राविका कार्यरत शिक्षक भूपमनी राईले गोल्डेन ह्यान्डसेकमा गत चैत ३ गतेदेखि स्वतः अवकाश पाएपछि विद्यालय शिक्षकविहीन बनेको हलेसी तुवाचुङका मेयर इवन राईले बताए।
यस्तै कार्यरत शिक्षक तीर्थ खड्काले शिक्षक सेवा आयोगमार्फत स्थायीमा नाम निकालेर दाम्ली मावि डिकुवामा सरुवा लिएपछि बरगाछी प्रावि शिक्षकविहीन बनेको हो।
शिक्षकविहीन हुँदा तीनवटै विद्यालय बन्द हुने अवस्थामा पुगेको छ। सरकारी दरबन्दीको शिक्षक नहुँदा विद्यार्थी भर्ना अभियान र पाठ्यापुस्तक वितरणका कामसमेत प्रभावित भएको छ।
जिल्ला शिक्षा समन्वय एकाइको कार्यालयले शिक्षक सेवा आयोग उत्तीर्ण गरेका स्थायी शिक्षकलाई नियुक्ति दिएर नगरका विभिन्न विद्यालयमा पठाए पनि रिक्त दरबन्दीमा शिक्षक नपठाएकाले विद्यालय बन्द हुने अवस्थामा पुगेको मेयर राईले बताए।
‘शिक्षा समन्वय एकाइ कार्यालयले स्थायी शिक्षक त पठायो तर हामीसँग समन्वय नै नगरी आफूखुसी पठाइएको छ,’ मेयर राईले भने, ‘आवश्यक विद्यालयमा शिक्षक नपठाउँदा विद्यालय बन्द हुने अवस्थामा पुगेको छ।’
कार्यरत एक मात्र अस्थायी शिक्षक गोल्डेन ह्यान्डसेकमा निस्किएपछि जालन्धार प्राविमा हाल विद्यालय कर्मचारी मात्र बाँकी छन्।
यस्तै एक मात्र दरबन्दीमा कार्यरत शिक्षक गोल्डेन ह्यान्डनसेकमा अवकाश पाएर निस्किएपछि बालकन्या प्राविमा हाल बाल विकास शिक्षक र एकजना कर्मचारी मात्र बाँकी छन्।
कार्यरत शिक्षक खत्री आन्तरिक आयोगमार्फत स्थायीमा नाम निकालेर घर पायक रहेको दाम्ली माविमा सरुवा लिएपछि बरगाछी प्राविमा बाल विकासका र अनुदान कोटाका एकएक शिक्षक र एक कर्मचारी मात्र बाँकी रहेको स्रोतव्यक्ती राईकोभनाइ छ।
जिल्ला शिक्षा समन्वय एकाइको कार्यालयले शिक्षक नहुँदा बन्द हुने अवस्थाका विद्यालयमा शिक्षक नपठाएको भन्दै नगर शिक्षा समितिको बैठकले पठाइएका शिक्षकलाई हाजिर नगराउने र हाजिर भइसकेका शिक्षकलाई तलब नखुवाउने निर्णय गरिसकेको छ।
शिक्षा समन्वय एकाइ कार्यालय खोटाङका प्रमुख सेवन्त गौतमले भने त्यस विषयमा आफूलाई आधिकारिक जानकारी नभएको बताए।
